فقهى با عنوان « قاعده فراغ و تجاوز » توسط استاد معظم و محقق گران‌قدر حوزه‌ى علميه قم حضرت استاد آقاى حاج شيخ محمدجواد فاضل لنكرانى « دام ظلّه العالى » در ايام ماه مبارك سال 1425 قمرى ( 1383 شمسى ) بيان شده است . حضرت استاد در تبيين مباحث اين قاعده ، آخرين نظريات موجود در بحث را به صورت مبسوط و محقّقانه بيان نموده‌اند ؛ به طورى كه مباحث و تنبيهات مطرح شده در اين كتاب ، نسبت به كتاب‌هاى ديگرى كه در اين موضوع نگاشته شده‌اند ، از جامعيّت بيشترى برخوردار بوده و حتى برخى از مباحث آن در كتاب‌هاى گذشتگان كمتر به چشم مىخورد . « 1 » با توجّه به اين ويژگى و سودمند بودن مباحث و مطالب براى طلّاب ، دانش‌پژوهان و دانشجويان - به خصوص دانشجويان رشته حقوق - تقرير آن از طرف استاد معظّم به عهده اين‌جانب گذاشته شد . بر اين حسن اعتماد خدا را شاكرم و از او استمداد مىجويم كه از عهده تكليف با سربلندى برآيم . در تنظيم مطالب كتاب حاضر ، نهايت سعى و تلاش به كار گرفته شده است تا بيان حضرت استاد به درستى تقرير شود ؛ « 2 » با اين وجود ، به مقتضاى طبيعت كار بشرى ، آن را از نقص و اشتباه مصون نمىدانم ؛ اميد است رهنمود صاحب‌نظران نيز روشنگر راهمان باشد . لازم به يادآورى است كه بحث‌هاى كتاب ، به ترتيب درس‌هاى استاد گرانقدر تنظيم شده ، و جز در مواردى اندك ، تصرّفى در آن صورت نگرفته است ؛ چه آن‌كه گاه استاد معظّم در مباحث بعد ، به نكات جديدى در مورد مباحث گذشته اشاره مىنمودند كه ما آن نكات را به بحث‌هاى قبل و در جايگاه مناسب خود ، ملحق

--> ( 1 ) . اكثر كتاب هايى كه در اين موضوع به زبان فارسى نگاشته شده‌اند ، مباحث قاعده را در حدّ نياز ، به طور خلاصه و حداكثر در 50 صفحه بيان نموده‌اند . ( 2 ) . قابل ذكر است صوت درس‌هاى حضرت استاد در پايگاه اطلاع‌رسانى ايشان به آدرس . . و هم‌چنين دىوىدى مولتىمديا دروس قواعد فقهيه حضرت استاد موجود است ؛ علاقمندان جهت اطلاع از اصل بيان حضرت استاد به صفحه دروس پايگاه اطلاع‌رسانى ايشان و دىوىدى فوق مراجعه فرمايند .